Bạn cần hỗ trợ?

Bốn giai đoạn của đời người


Đời không như là mơ. Ai rồi cũng sẽ phải chết. Vì vậy, trong quá trình tự vấn chính mình về cuộc đời, tôi cho rằng đời người có 4 giai đoạn cơ bản. Và nó là:

Giai đoạn 1: bắt chước

Khi sinh ra, chúng ta là những đứa trẻ phụ thuộc vào người khác. Chúng ta không biết đi, không biết nói, không tự ăn uống được và không làm gì được.

Khi là những đứa trẻ, chúng ta được học bằng cách quan sát và bắt chước những người khác. Đầu tiên chúng ta học những kỹ năng sử dụng cơ thể như đi đứng và nói chuyện. Sau đó là những kỹ năng xã hội như quan sát và bắt chước những người xung quanh. Và, cuối cùng chúng ta học cách thích ứng với môi trường văn hóa xung quanh bằng cách xem xét các quy tắc, tiêu chuẩn xung quanh và cố gắng thực hiện những hành động được xã hội chấp nhận.

Mục tiêu của giai đoạn một là dạy cho chúng ta biếtđược cách hoạt động trong một môi trường xã hội, giúp chúng ta trở thành nhữngngười lớn độc lập và có đầy đủ khả năng. Những người lớn trong cộng đồng xungquanh sẽ giúp chúng ta đạt được mục tiêu này bằng cách hỗ trợ chúng ta về khảnăng ra quyết định và hành động cho chính bản thân mình.

Nhưng luôn có một bộ phận những người lớn chẳng ra gì. Và họ trừng phạt sự độc lập của chúng ta. Họ không khuyến khích chúng ta ra quyết định cho chính mình. Và vì thế chúng ta không độc lập được. Chúng ta mắc kẹt ở giai đoạn 1, liên tục bắt chước những người xung quanh, không ngừng cố gắng làm hài lòng những người xung quanh để tránh không bị phán xét.

Đối với một cá nhân khỏe mạnh và ‘bình thường’.Giai đoạn một trải dài đến cuối thời niên thiếu vào giai đoạn trưởng thành. Nhưng đối với một số người nó có thể kéo dài đến trung niên. Có người tỉnh dậy ở tuổi 45 và nhận ra rằng họ chưa từng bao giờ sống cho chính mình và tự hỏi thời gian đã đi đâu mất rồi.

Đây là giai đoạn 1 – sự bắt chước. Giai đoạn liên tục tìm kiếm sự chấp thuận và được người khác công nhận. Giai đoạn thiếu đi sự suy nghĩ độc lập và hình thành những giá trị riêng của cá nhân.

Chúng ta hiểu biết hơn về những tiêu chuẩn và kỳ vọng của những người xung quanh. Nhưng chúng ta cũng cần trở nên đủ mạnh mẽ để không hành động theo những nguyên tắc kỳ vọng đó khi cảm thấy cần thiết. Chúng ta phải phát triển được khả năng hành động tự chủ và suy nghĩ độc lập.

Giai đoạn 2: khám phá bản thân 

Ở giai đoạn 1, chúng ta học cách hòa mình vào với những người xung quanh và văn hóa cộng đồng. Giai đoạn 2, chúng ta học về sự khác biệt ở bản thân so với những con người và môi trường văn hóa xung quanh.Giai đoạn 2 đòi hỏi chúng ta bắt đầu ra quyết định cho chính mình, thử thách bản thân và hiểu bản thân về những điều làm nên sự khác biệt của bản thân.

Giai đoạn 2 cần rất nhiều thử nghiệm và trải nghiệm. Chúng ta trải nghiệm cuộc sống mới xa nhà, gặp gỡ những người mới, hấp thụ những giá trị mới, tương tác với cộng đồng mới.

Giai đoạn 2 là quá trình khám phá bản thân. Chúng ta học hỏi những điều mới lạ. Chúng ta thử thách bản thân. Có người làm rất tốt, có người chẳng đi tới đâu. Mục tiêu là tập trung vào những điều mình làm được tốt và tiếp tục tiến bước.

Giai đoạn 2 tiếp tục cho đến khi chúng ta bắt đầu chạm đến giới hạn của bản thân. Rất nhiều người không chấp nhận nổi điều này. Nhưng dù ai có nói gì đi nữa thì việc tìm ra giới hạn của bản thân là một việc lànhmạnh và có lợi.

Bạn sẽ dở ẹt ở một lĩnh vực/công việc nào đó, dù có cố gắng cách mấy. Và bạn cần biết những giới hạn đó. Ví dụ như tôi chẳng giỏi một môn thể thao nào, môn nào đụng vô cũng dở ẹt.  Nhưng điều đó rất quan trọng, biết được mình dở ở những lĩnh vực nào. Và càng khám phá điều đó càng sớm càng tốt.

Có khi chúng ta giỏi ở một mảng nào đó nhưng dần dà tệ đi sau vài năm. Đi du lịch thế giới là một ví dụ hay làm tình với rất nhiều người lại là một ví dụ khác. Hay uống quá chén vào giữa tuần làm việc. Và có nhiều ví dụ khác nữa.

Những giới hạn của bản thân bạn rất quan trọng vì bạn dần nhận ra rằng thời gian mình có trên quả đất này là giới hạn và vì thế mình cần dành thời gian cho đó cho những điều quan trọng nhất. Nghĩa là nhận ra rằng bởi chúng ta có thể làm được điều gì đó không có nghĩa là chúng ta nên làm điều đó. Cũng là nhận ra rằng tuy chúng ta thích ai đó không có nghĩa là chúng ta nên luôn ở bên cạnh họ. Nghĩa là nhận ra mọi thứ đều có chi phí cơ hội của nó và bạn không thể ôm lấy tất cả và không thể có tất cả.

Có nhiều người chối bỏ giới hạn của bản thân, vì họ không chấp nhận những thất bại của mình và tự lừa dối rẳng không có cái gọi là giới hạn của bản thân. Họ bị mắc kẹt ở giai đoạn 2.

Đó là những ‘nhà doanh nhân’ 38 tuổi vẫn sống với Mẹ và sau 15 năm thử nghiệm kinh doanh vẫn chưa làm ra đồng xu lãi nào. Đó lànhững ‘diễn viên có triển vọng’ chưa từng được thử vai trong suốt 2 năm. Nhữngngười không thể cam kết vào một mối quan hệ lâu dài vì họ có cảm giác rằng một người tốt đẹp hơn vẫn đang chờ họ ở đâu đó.

Đến một lúc nào đó, tất cả chúng ta đều phải chấp nhận điều không tránh khỏi: cuộc sống là ngắn ngủi, chúng ta sẽ không đạt được tất thảy những điều mình mơ ước, bởi vậy chúng ta cần lựa chọn kỹ càng mục tiêu khả thi nhất và cam kết hết mình vào nó.

Nhưng những người bị mắc kẹt ở giai đoạn 2 mất nhiều thời gian thuyết phục bản thân điều người lại. Rằng bản thân mình khôngcó giới hạn. Rằng mình có thể vượt qua tất cả. Rằng cuộc sống của họ là sự phát triển không ngừng trong khi những người khác nhìn thấy họ dậm chân tại chỗ.

Ở những cá nhân lành mạnh, giai đoạn 2 bắt đầu ởgiữa hoặc cuối giai đoạn thiếu niên và kéo dài đến giữa những năm 20 và 30 tuổi. Những người mắc kẹt ở giai đoạn này được xem là có ‘triệu chứng Peter Pan’– mãi là thiếu niên, luôn muốn tìm kiếm khám phá bản thân, nhưng không tìm rađược gì.

Giai đoạn 3: sự cam kết 

Một khi bạn đã thử thách chính mình và tìm thấy giới hạn của bản thân, hoặc cảm thấy một số điều mình làm chẳng đem lại lợi ích gì lớn lao. Chính lúc đó bạn hiểu được (a) điều gì là quan trọng nhất với bảnthân (b) điều gì mình làm không đến nỗi tồi. Thì đây chính là lúc bạn tạo dấu ấn riêng của mình.

Giai đoạn 3 là giai đoạn củng cố cuộc sống. Là lúc tránh xa khỏi những người bạn làm mình kiệt quệ, bòn rút năng lượng hay làm mình chậm bước. Tránh xa khỏi những hoạt động vô bổ tốn thời gian vô ích. Cởi bỏ những ước mơ cũ viễn vông.

Và bạn hiểu được mình giỏi ở lĩnh vực nào và điều gì là tốt nhất cho bản thân mình. Bạn nhận ra những mối quan hệ quan trọng nhấttrong cuộc đời mình. Bạn tìm thấy sứ mệnh duy nhất trong cuộc sống, dù đó là giải quyết khủng hoảng năng lượng trên thế giới, hay là trở thành nhà thiết kế tài ba, hay là chuyên gia nghiên cứu não bộ, hay là sinh ra một đám nhóc nướcmũi chảy lòng thòng. Bất kể mục tiêu gì, giai đoạn 3 là lúc bạn cố gắng hoànthành điều đó.

Giai đoạn 3 là giai đoạn tối ưu hóa tiềm năng của bản thân. Là tạo nên di sản cá nhân. Bạn sẽ để lại những gì khi ra đi? Người ta sẽ nhớ điều gì về bạn? Dù đó là một nghiên cứu đột phá hay một sản phẩm mới tuyệt vời, hay một gia đình dễ thương. Giai đoạn 3 là tạo nên một sự khác biệt nho nhỏ cho thế giới mà bạn đang sống.

Giai đoạn 3 kết thúc khi 2 điều sau xảy ra: 1) bạn cảm thấy chẳng cần phải đạt được điều gì hơn nữa, và 2) bạn già đi và cảm thấymệt mỏi, chỉ muốn uống chút rượu martini và chơi ô chữ mỗi ngày.

Ở những cá nhân ‘bình thường’, giai đoạn 3 thường bắt đầu ở tuổi 30 đến lúc nghỉ hưu.

Những người bị mắc kẹt ở giai đoạn 3 là bởi họ không biết cách rời bỏ những tham vọng của bản thân và liên tục đòi hỏi. Việc họ không thể rời bỏ quyền lực, tham vọng gây ảnh hưởng làm cho họ tìm cách kháng cự lại với thời gian, khiến họ luôn khát khao thay đổi cho đến năm 70, 80tuổi.

Giai đoạn 4: di sản cá nhân 

Những người bước vào giai đoạn thứ 4 này đã sử dụng hết nửa thập kỷ đầu tư vào bản thân và những điều họ cho là ý nghĩa và quan trọng. Họ làm những điều lớn lao, làm việc chăm chỉ, xây dựng gia đình hoặc một tổ chức từ thiện, hay khởi đầu một cuộc cách mạng về văn hóa hay chính trị và bây giờ họ đã xong. Họ chạm đến cái tuổi mà năng lượng cũng như hoàn cảnh khôngcho phép họ làm thêm được điều gì thêm nữa.

Mục tiêu của giai đoạn 4 này không còn là tạo nêndi sản cá nhân mà đơn giản làm sao cho di sản mình để lại tiếp tục tồn tại sau khi mình chết đi.
Điều này có thể chỉ đơn giản là hỗ trợ và giúp đỡ con cái và sống gián tiếp qua chúng. Nó cũng có thể là chuyển giao lại các dự án cho người mình tin tưởng hoặc người mới vào nghề. Hoặc cũng có thể là quan tâm và hoạt động chính trị, bảo vệ những giá trị của bản thân trong một xã hội mới mà họ không còn nhận ra nữa.

Giai đoạn 4 rất quan trọng về mặt tâm lý vì nó giúp bản thân dễ dàng chấp nhận hơn một thực tế khắc nghiệt là mình đang tiến dần đến cái chết. Là con người, mỗi chúng ta đề có một nhu cầu sâu thẳm là cảm nhậnđược ý nghĩa của cuộc sống của chính mình. Việc không ngừng tìm kiếm ý nghĩa của cuộc sống chính là cơ chế phòng vệ tâm lý của bản thân chống lại sự khó hiểu của cuộc sống và cái chết không tránh khỏi của mỗi con người. Khi ta đánhmất ý nghĩa cuộc sống, hay nhìn nó ra đi, hoặc từ từ cảm nhận thế giới để mình tuột lại phía sau là sự chấp nhận bị chìm vào quên lãng và tự nguyện để cho cuộc sống nuốt chửng lấy bản thân.

Vậy cuộc sống có ý nghĩa gì?

Sự phát triển qua các giai đoạn của cuộc sống giúp ta điều chỉnh được sức mạnh và niềm hạnh phúc của bản thân.

Ở giai đoạn 1, niềm hạnh phúc cá nhân bị phụ thuộc hoàn toàn vào những hành động và sự chấp thuận từ những người xung quanh. Đây là một chiến lược tồi tệ để có được hạnh phúc vì con người xung quanh luôn thay đổi và không đáng tin cậy.

Ở giai đoạn 2, con người trở nên độc lập hơn, nhưng họ vẫn trông chờ vào niềm hạnh phúc bên ngoài: từ việc kiếm nhiều tiền, được ôm ấp yêu thương, chiến thắng, chinh phục, v…v… Những điều này dễ kiểm soát hơn con người, nhưng hầu hết vẫn không dự đoán trước được về dài hạn.

Ở giai đoạn 3, con người nhờ cậy vào một số mối quan hệ và sự cố gắng nhất định, giúp chứng minh sự kiên cường và ý nghĩa của bản thân qua giai đoạn 2. Những điều này xác thực đáng tin cậy hơn.Và cuối cùng, giai đoạn 4 đòi hỏi chúng ta chỉ nắm giữ những gì mình có hay đạt được càng lâu càng tốt.

Qua mỗi giai đoạn, niềm hạnh phúc đến từ bên tronghơn là từ bên ngoài, từ những giá trị của bản thân hơn là từ cuộc sống luônthay đổi ngoài kia.

Sự xung đột chuyển giai đoạn 

Các giai đoạn sau không thay thế các giai đoạn trước mà chuyển hóa nó. Ở giai đoạn 2, con người vẫn muốn được xã hội công nhận, nhưng họ quan tâm đến những thứ khác nữa chứ không chỉ là được công nhận. Ở giai đoạn 3, chúng ta vẫn muốn tìm tòi khám phá thử thách giới hạn bản thân. Và chúng ta quan tâm nhiều hơn đến những sự cam kết của bản thân.

Mỗi giai đoạn thể hiện sự thay đổi về ưu tiên trongcuộc sống. Bởi vì lý do này, trải qua mỗi giai đoạn, chúng ta thường mất đi một mối quan hệ hay tình bạn nào đó. Nếu bạn đang ở giai đoạn 2 và tất cả bạn bè của bạn cũng đều ở giai đoạn 2. Rồi bất thình lình bạn lập gia đình và bắt đầu cam kết ở giai đoạn 3, bạn đánh mất sự kết nối với những người bạn xung quanh và đôi khi khó có thể vượt qua.

Nói chung, mỗi người thể hiện giai đoạn của mình qua nhìn nhận những người xung quanh. Những người ở giai đoạn 1 sẽ đánh giá những người xung quanh qua khả năng đạt được sự công nhận của xã hội. Những người ở giai đoạn 2 sẽ đánh giá mọi người bằng khả năng đẩy lùi những giới hạn bản thân và tìm kiếm trải nghiệm những điều mới mẻ. Những người ở giai đoạn 3 sẽ đánh giá những người xung quanh bằng sự cam kết và những thành tựu họ đạt được. Những người ở giai đoạn 4 sẽ đánh giá những người xung quanh dựa trên mục tiêu và ý nghĩa cuộc sống mà họ lựa chọn bảo vệ/chiến đấu hay giữ gìn.

Giá trị của sự tổn thương

Sự phát triển cá nhân thường được tô vẽ bằng màu hồng, bởi sự tiến bộ không ngừng, biến từ kẻ ngu ngốc thành thông thái với nhiều niềm vui bất tận dọc đường đi, vượt qua những cánh đồng đầy hoa hồng hay bắt tay/làm bạn với những người quan trọng ở một hội nghị mà bạn phải trả rất nhiều tiền để được tham dự.

Nhưng thực tế là sự chuyển giai đoạn trong cuộc sống thường được khởi đầu bởi một chấn động nào đó gây tổn thương, hay một sự kiện tiêu cực trong cuộc sống của bản thân. Hay trong phút thoát chết. Một cuộc ly dị. Đánh mất một tình bạn hay là cái chết của một người thân.

Sự tổn thương làm cho chúng ta bước lùi lại và nhìn nhận lại động lực sâu thẳm và những quyết định của bản thân. Nó giúp ta suy nghĩ đánh giá liệu chiến lược hiện tại của bản thân để tìm kiếm hạnh phúc liệu có hiệu quả hay không.

Điều gì làm ta mắc kẹt?

Chỉ duy nhất một điều làm ta mắc kẹt ở mỗi giai đoạn của cuộc sống: sự bất lực của bản thân.

Con người mắc kẹt ở giai đoạn 1 vì họ luôn cảm thấy mình khác biệt và không hoàn mỹ so với những người xung quanh, bởi vậy họ luôn cố gắng hòa nhập thích ứng với những điều người khác mong đợi ở họ. Và dù có cố gắng bao nhiêu, họ luôn cảm thấy những điều mình làm không bao giờ đủ.

Con người mắc kẹt ở giai đoạn 2, vì họ luôn cảm thấy mình phải làm nhiều việc hơn, làm tốt hơn, làm điều gì đó thú vị hơn, mới hơn. Và dù có cố gắng bao nhiêu, họ cũng cảm thấy không bao giờ đủ.

Con người mắc kẹt ở giai đoạn 3, vì họ cảm thấy họ không tạo nên được đủ sự ảnh hưởng của họ đối với thế giới này, rằng họ muốn tạo nên ảnh hưởng lớn hơn ở một lĩnh vực nào đó họ cam kết. Nhưng dù cố gắngđến bao nhiêu, họ vẫn cảm thấy không đủ.

Và con người mắc kẹt ở giai đoạn 4 khi họ cảm thấy bất an vì di sản của bản thân mình sẽ không kéo dài mãi hay có những ảnh hưởng lớn lao nào đối với thế hệ tương lai. Họ đeo bám vào đó, giữ chặt lấy nó và tìm cách đấu tranh vì nó đến hơi thở cuối cùng. Nhưng họ cảm thấy không bao giờ đủ.

Giải pháp cho mỗi giai đoạn là đi ngược lại. Để bước qua giai đoạn một, bạn phải chấp nhận rằng bạn sẽ chẳng bao giờ làm hàilòng hết tất cả mọi người, và bạn phải tự ra quyết định cho bản thân mình.

Để vượt qua giai đoạn 2, bạn phải chấp nhận rằngbạn không thể đạt được tất cả những gì mình mong đợi và mơ ước bởi thể phải tập trung vào những gì mình cảm thấy quan trọng nhất và cam kết vào nó.

Để vượt qua giai đoạn 3, bạn phải nhận ra rằng thời gian và năng lượng của bản thân là có giới hạn, và bạn cần tập trung vào việc giúp đỡ những người khác tiếp tục những dự án mà bạn khởi đầu.

Để vượt qua giai đoạn 4, bạn phải hiểu rằng sự thay đổi là không tránh khỏi, và sức ảnh hưởng của mỗi cá nhân, dù có lớn lao đến bao nhiêu hay mạnh mẽ đến bao nhiêu, hay ý nghĩa đến dường nào, rồi cũng sẽ tiêu tan.

Và cuộc sống vẫn cứ thế tiếp tục diễn ra…

Link gốc bài viết: https://markmanson.net/four-stages-of-life

 

Nhận thông báo

Đừng bỏ lỡ các blog và video thú vị. Hãy đăng ký nhận tin từ GiỏiBox.

Bài viết bạn có thể quan tâm

Khóa học, sự kiện mới nhất

GioiBox là website cho phép các cá nhân, tổ chức đăng bài viết, thông tin về hoạt động của mình. Các thông tin được duyệt sẽ dựa trên những kiểm tra của chúng tôi tại thời điểm đó. GioiBox không chịu bất kỳ trách nhiệm nào về những thay đổi hoặc thông tin thiếu chính xác không mong muốn. Để có thông tin chi tiết, chính xác và cập nhật nhất, bạn nên truy cập trang website chính thức của đơn vị tổ chức. Đối với các tổ chức, những thông tin GioiBox chia sẻ đều nhằm mục đích đưa những bài viết hay, các hoạt động mà chúng tôi thấy có ý nghĩa đến với cộng đồng. Nếu có bài viết, tin đăng thiếu chính xác hoặc bất cứ câu hỏi, yêu cầu gì; xin vui lòng liên hệ với chúng tôi tại hello@gioibox.com. -GioiBox- Giỏi Hơn Mỗi Ngày!