Bạn cần hỗ trợ?

Thuyết thông minh đa diện của Howard Gardner


Nhiều người trong chúng ta đã quen thuộc với ba phương  pháp học phổ biến hiện nay:  học qua hình ảnh, qua âm thanh và qua vận động. Bên cạnh các phương pháp đó, hiện nay đã phát triển rất nhiều lý thuyết và cách tiếp cận hướng tới khả năng của mỗi con người. Một trong đó là thuyết thông minh đa diện của tiến sĩ Howard Gardner, chuyên gia giáo dục của trường Đại học Harvard.

Những nghiên cứu ban đầu của Gardner về tâm lý học và sau đó là các nghiên cứu sâu về nhận thức và tiềm năng của con người chính là cơ sở cho sáu trí thông minh đầu tiên được ông đề xuất. Hiện nay đã phát triển thành chín loại thông minh và danh sách có thể còn tiếp tục trong tương lai. Những trí tuệ (hay năng lực) này có liên hệ với một tập hợp khả năng duy nhất của một người và cách thức người đó thể hiện năng lực trí tuệ của mình.

Những trí thông minh theo Gardner:

  1. Trí thông minh về ngôn ngữ/lời nói (verbal/linguistic): kỹ năng nói tốt và rất nhạy cảm với âm thanh, ý nghĩa và giai điệu của từ vựng.
  2. Trí thông minh về toán học/logic (mathematical/logical): có tư duy khái niệm và trừu tượng, có khả năng nhận biết tốt các vấn đề liên quan đến logic và các con số.
  3. Trí thông minh về thị giác/không gian (visual/spatial): có khả năng nghĩ bằng hình ảnh, có khả năng hình dung ra cả những thứ cụ thể và trừu tượng.
  4. Trí thông minh về vận động (bodily/kinesthetic): có khả năng điều khiển tốt các chuyển động của cơ thể và khá khéo léo.
  5. Trí thông minh về âm nhạc/giai điệu (musical/rhythmic): có khả năng đánh giá và tạo ra giai điệu, cao độ và độ trong của âm thanh.
  6. Trí thông minh hướng ngoại (interpersonal): có khả năng phát hiện và đáp ứng một cách thích hợp với tâm trạng, động cơ và sở thích của người khác.
  7. Trí thông minh hướng nội (intrapersonal): có khả năng tự nhận thức và làm chủ cảm xúc, các giá trị, niềm tin và quá trình tư duy của bản thân.
  8. Trí thông minh hướng về thiên nhiên (naturalist): có khả năng nhận biết và phân loại động vật, thực vật và các vật thể khác ngoài tự nhiên.
  9. Trí thông minh về sự tồn tại (existential): nhạy cảm và có khả năng giải đáp các câu hỏi sâu về sự tồn tại của loài người như “Ý nghĩa cuộc sống là gì?”, “Tại sao chúng ta chết?”, “Chúng ta có mặt trên đời bằng cách nào?”…

Tiềm năng của con người.

Tiềm năng của mỗi người có thể gắn liền với cách học ưa thích của họ; do đó, Gardner đã tập trung vào tiềm năng của con người dựa vào thực tế là mỗi người có một sự pha trộn riêng giữa năng lực tiềm tàng và các kỹ năng (trí thông minh). Mô hình này có thể được sử dụng để hiểu một cách tổng thể nhân cách, sở thích và thế mạnh của con người (tham khảo businessballs.com). Gardner khẳng định rằng những người có xu hướng với một trong những trí thông minh ở trên cư xử trong buổi hòa nhạc với những người thuộc nhóm trí thông minh khác như thể “họ đang phát triển kỹ năng và giải quyết vấn đề” (businessballs.com, 2009).

Mỗi người có những thế mạnh và trí thông minh khác nhau. Ví dụ, sinh viên thi kết thúc khóa học bằng phương pháp vấn đáp có thể bị đánh giá sai do phương pháp đánh giá không phù hợp (câu hỏi không thích hợp, sự thiên vị của người phỏng vấn hay các lý do khác). “Trong cuộc sống, chúng ta cần những người giỏi về nhiều lĩnh vực khác nhau. Một thế giới cân bằng, và các tổ chức hay hội nhóm cân bằng, nhất thiết phải gồm những người có trí thông minh khác nhau. Điều này cho phép nhóm có năng lực tập thể đầy đủ hơn một nhóm chuyên gia có khả năng giống nhau” (businessballs.com, 2009).

Thuyết thông minh đa diện của Gardner có thể được sử dụng để phát triển chương trình giảng dạy, lập kế hoạch giảng dạy, lựa chọn các hoạt động của khóa học, và các chiến lược đánh giá liên quan. Kế hoạch giảng dậy được thiết kế để giúp học sinh phát triển thế mạnh của mình, đồng thời cũng có thể kích hoạt sự tự tin của họ để phát triển trong các lĩnh vực không phải thế mạnh. Khả năng tiếp thu đa dạng của học sinh có thể được giải quyết khi vận dụng nhiều phương pháp, hoạt động và đánh giá phù hợp cho từng đối tượng.

Kết luận

Nhìn chung, tích hợp các lý thuyết giáo dục, các chiến lược giảng dậy và các công cụ sư phạm khác theo cách thích hợp sẽ đáp ứng được tốt hơn nhu cầu của người học. Bản thân Gardner khẳng định các nhà giáo dục không nên chỉ dựa theo 1 lý thuyết hay phương pháp giáo dục được thiết kế cố định mà nên thay bằng các giá trị và mục tiêu linh hoạt phù hợp với nhu cầu giảng dậy và học tập. Dựa vào tiềm năng và trí thông minh đa diện của học sinh có thể giúp giáo viên đưa ra phương pháp và cách đánh giá thích hợp.

Những trí thông minh theo Gardner:

Bảng 1 trình bày về 7 loại trí thông minh đầu tiên với những đặc điểm khác nhau. Dựa vào đó bạn có thể đưa ra các cách học, các hoạt động và cách đánh giá thích hợp.

Được điều chỉnh từ businessballs.com (2009)

Trí thông minh về ngôn ngữ
Cách học và sở thích Mô tả Công việc thích hợp Nhiệm vụ, hoạt động, đánh giá
Từ vựng và ngôn ngữ Viết và phát âm từ ngữ

Diễn giải ý tưởng và thông tin bằng ngôn ngữ.

Hiểu được mối liên hệ giữa giao tiếp và ý nghĩa.

Quảng cáo

Biên tập viên

Sử gia

Nhà báo

Luật sư

Nhà ngôn ngữ học

Nhà thơ

PR và truyền thông

Tư vấn viên

Diễn giả

Giáo viên

Giảng viên

Huấn luyện viên

Dịch giả

Dẫn chương trình TV và radio

Lồng tiếng

Nhà văn

Chỉnh sửa bài báo

Thuyết trình

Liệt kê các điểm mạnh và yếu của một sản phẩm

Viết văn

Viết chỉ dẫn theo sơ đồ.

Trí thông minh về toán học/logic
Logic và các con số Phân tích các vấn đề

Phát hiện điểm chung

Thực hiện tính toán

Lý luận khoa học và suy luận

Hiểu mối quan hệ

giữa nguyên nhân và hệ quả để đưa ra kết quả

Nhà phân tích

Thẩm phán

Ngân hàng

Công chứng viên

Lập trình viên máy tính

Kỹ sư

Môi giới bảo hiểm

Nghiên cứu viên

Làm khoa học

Nhà thống kê

Doanh nhân

Phân tích cách vận hành máy tính

Đánh giá giá trị của doanh nghiệp hay dự án

Tạo lập quy trình

Hoạch định chiến lược

Thực hiện tính toán toán học, tạo lập quy trình để đo lường.

Trí thông minh về âm nhạc/giai điệu
Âm nhạc, âm thanh, giai điệu Nhận thức, đánh giá và sử dụng âm thanh

Nhận diện âm thanh và giai điệu

Hiểu mối liên hệ giữa âm thanh và cảm xúc

Kỹ sư âm thanh

Nhà soạn nhạc

DJ

Nghệ sĩ

Nà phân tích môi trường và tiếng ồn

Nhà sản xuất âm nhạc

Chuyên gia sửa nhạc cụ

Người biểu diễn âm nhạc

Ca sĩ

Huấn luyện viên âm thanh

Dậy người khác chơi nhạc

Sáng tác nhạc

Cài đặt âm nhạc cho các trung tâm mua sắm và cửa hàng bán lẻ

Chỉ huy dàn hợp xướng

Biểu diễn một bản nhạc

Xem lại một vở nhạc kịch

Huýt sáo một giai điệu

Trí thông minh về vận động
Điều khiển chuyển động của cơ thể Phối hợp giữa mắt và cơ thể

Khéo tay

Khả năng mềm dẻo và cân bằng

Nhà nhân chủng học

Vận động viên

Nhà sinh vật học

Vũ công

Nhà địa chất học

Nhạc công

Y tá

Giáo viên thể chất

Nhà trị liệu vật lý

Người phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu

Sắp đặt nội thất nơi làm việc

Chứng minh kỹ thuật của một môn thể thao

Thiết kế cửa sổ triển lãm

Diễn giải một bài diễn văn bằng cách sử dụng ngôn ngữ ký hiệu của Mỹ

Chuẩn bị mẫu

thử nghiệm

Gắn các mảnh

đồ nội thất

Cưỡi ngựa

Sắp xếp kệ sách

Trí thông minh về thị giác/không gian
Không gian, thị giác

Hình ảnh và không gian

Có khả năng hiểu và sáng tạo các hình ảnh, tưởng tượng và biểu diễn bằng hình ảnh.

Hiểu mối liên hệ giữa biểu tượng và ý nghĩa cũng như giữa không gian và các hiệu ứng.

Kiến trúc sư

Nghệ sĩ

Người vẽ bản đồ

Nhà quy hoạch thành phố

Kỹ sư

Nhà thiết kế đồ hoạ

Nhà phát minh

Kiến trúc sư cảnh quan

Nhiếp ảnh gia

Nhà điêu khắc

Sáng tác một bức ảnh

Thiết kế biểu tượng

Thiết kế nhà

Thiết kế cổ trang

Thiết kế cảnh quan

Giải thích một bức tranh

Sắp xếp một phòng lưu trữ

Đóng gói đồ vật

Vẽ tranh phong cảnh

Trí thông minh hướng ngoại
Cảm xúc của người khác Khả năng hiểu được người khác

Hiểu được các hành vi và các mối liên hệ xã hội

Hiểu được mối quan hệ giữa con người và hoàn cảnh của họ, kể cả của người lạ

Chuyên gia quảng cáo

Người chăm sóc

Huấn luyện viên và

cố vấn

Nhân viên tư vấn

Nhà giáo dục

Nhà cung cấp dịch vụ y tế

Chuyên viên nhân sự

Người hòa giải

Chính trị gia

Nhà tâm lý học

Người bán hàng

Giáo viên

Nhà trị liệu

Giảng viên

Tác động đến cám xúc của người khác theo kế hoạch

Huấn luyện người khác

Thể hiện cảm xúc thông qua ngôn ngữ cơ thể

Giải thích tâm trạng thông qua biểu hiện trên khuôn mặt

Cố vấn cho một thành viên mới

Trí thông minh hướng nội
Tự nhận thức Có khả năng tự thay đổi nhu cầu và phản ứng với sự thay đổi, có khả năng thích ứng với sự thay đổi ở nơi làm việc

Tạo lập mối liên hệ với những người khác và  cả thế giới

Nhận thức cá nhân

Có tính khách quan cá nhân

Có khả năng thấu hiểu bản thân

Người tự tin và chủ động tham gia vào quá trình thay đổi suy nghĩ, niềm tin và thái độ của bản thân phù hợp với từng tình huống

Với người khác, mục đích và mục tiêu của họ

 

 Xem xét và quyết định mục tiêu của một người và những thay đổi cá nhân cần thiết để đạt được chúng (không nhất thiết phải tiết lộ với người khác)

Xem xét và quyết định vị trí riêng của mỗi người trong mối liên hệ với Mô hình trí thông minh cảm xúc.

 

Nguồn bài viết: https://www.niu.edu/facdev/_pdf/guide/learning/howard_gardner_theory_multiple_intelligences.pdf\

Nguồn ảnh: https://wespeakscience.com/what-kind-of-intelligence-do-you-have/

Tài liệu tham khảo

businessballs.com (2009). Howard Gardner’s multiple intelligences.

http://www.businessballs.com/howardgardnermultipleintelligences.htm.

Thirteen ed online (2004). Tapping into multiple intelligences.

http://www.thirteen.org/edonline/concept2class/mi/index.html

Tài liệu được lựa chọn

Armstrong, T. (2010). Multiple intelligences.

http://www.thomasarmstrong.com/multiple_intelligences.htm

Howard Gardner. (2010). Multiple intelligences.

http://www.howardgardner.com/MI/mi.html

 

Nhận thông báo

Đừng bỏ lỡ các blog và video thú vị. Hãy đăng ký nhận tin từ GiỏiBox.

Bài viết bạn có thể quan tâm

Khóa học, sự kiện mới nhất

GioiBox là website cho phép các cá nhân, tổ chức đăng bài viết, thông tin về hoạt động của mình. Các thông tin được duyệt sẽ dựa trên những kiểm tra của chúng tôi tại thời điểm đó. GioiBox không chịu bất kỳ trách nhiệm nào về những thay đổi hoặc thông tin thiếu chính xác không mong muốn. Để có thông tin chi tiết, chính xác và cập nhật nhất, bạn nên truy cập trang website chính thức của đơn vị tổ chức. Đối với các tổ chức, những thông tin GioiBox chia sẻ đều nhằm mục đích đưa những bài viết hay, các hoạt động mà chúng tôi thấy có ý nghĩa đến với cộng đồng. Nếu có bài viết, tin đăng thiếu chính xác hoặc bất cứ câu hỏi, yêu cầu gì; xin vui lòng liên hệ với chúng tôi tại hello@gioibox.com. -GioiBox- Giỏi Hơn Mỗi Ngày!